کتابخانههای عمومی برای نوجوانان چه فایدهای دارند؟
دسته بندی :
کتابخانههای عمومی برای نوجوانان چه فایدهای دارند؟
وقتی صحبت از کتابخانه میشود، شاید اولین چیزی که به ذهنمان برسد قفسههای کتاب، سالن مطالعه و امانت گرفتن کتاب باشد. اما کتابخانههای عمومی میتوانند برای نوجوانان کاربردهای بسیار بیشتری داشته باشند.
یک کتابخانه میتواند جایی برای مطالعه، یادگیری، تجربه کردن، گفتوگو، آشنایی با مهارتهای جدید و پیدا کردن علایق تازه باشد.
این موضوع بهخصوص در سالهای نوجوانی اهمیت دارد؛ دورهای که دانشآموز علاوه بر درسهای مدرسه، کمکم درباره علایق، تواناییها و مسیر آینده خودش هم فکر میکند.
البته امکانات و برنامههای کتابخانهها با یکدیگر یکسان نیستند و ممکن است هر کتابخانه بر اساس امکانات و برنامههای خود، خدمات متفاوتی داشته باشد. بنابراین بهتر است خانوادهها برنامههای کتابخانههای نزدیک محل زندگی خود را جداگانه بررسی کنند.
در ادامه، با چند مورد از ظرفیتهایی که یک کتابخانه میتواند برای نوجوانان داشته باشد آشنا میشویم.
۱. کتابخانه میتواند علاقه به مطالعه را بیشتر کند.
یکی از سادهترین و مهمترین کارکردهای کتابخانه، فراهم کردن دسترسی نوجوان به کتابهای مختلف است.
اما منظور فقط کتابهای درسی نیست.
یک نوجوان ممکن است به داستان، ورزش، تاریخ، علوم، فناوری، هنر، زبان، زندگینامه یا موضوع دیگری علاقه داشته باشد. وجود کتابهای متنوع میتواند به او اجازه دهد موضوعات مختلف را امتحان کند و کمکم حوزههای مورد علاقه خودش را پیدا کند.
حتی اگر نوجوان در ابتدا علاقه زیادی به کتاب خواندن نداشته باشد، لازم نیست با کتابهای طولانی و دشوار شروع کند.
یک داستان کوتاه، کتابی درباره موضوع مورد علاقهاش یا حتی یک کتاب تصویری جذاب میتواند شروع مناسبی باشد.
والدین چه کاری میتوانند انجام دهند؟
بهجای اینکه همیشه از نوجوان بپرسیم: چقدر درس خواندی؟
گاهی میتوانیم سؤال دیگری بپرسیم: این روزها دوست داری درباره چه چیزی بیشتر بدانی؟
پاسخ همین سؤال میتواند راهی برای پیدا کردن یک کتاب مناسب باشد.
۲. کتابخانه میتواند محلی برای یادگیری مهارت باشد.
کتابخانه فقط جایی برای نشستن و مطالعه در سکوت نیست.
برخی کتابخانهها در کنار خدمات کتابخانهای، برنامهها و کارگاههایی برای کودکان و نوجوانان برگزار میکنند.
موضوع این برنامهها میتواند متفاوت باشد؛ برای مثال: مهارتهای زندگی، داستاننویسی، فعالیتهای هنری، کتابخوانی گروهی،
گفتوگو و بحث، فعالیتهای فرهنگی، مهارتهای ارتباطی، فعالیتهای مرتبط با فناوری
برای نمونه، در برخی برنامههای کتابخانهای در ایران کارگاههایی با موضوع مهارتهای زندگی، خودشناسی، ارتباط با دیگران و فعالیتهای گروهی برای نوجوانان برگزار شده است.
بنابراین اگر فرزند شما به یادگیری یک مهارت خاص علاقه دارد، بد نیست برنامههای کتابخانههای اطراف محل زندگیتان را نیز بررسی کنید.
۳. نوجوان میتواند مهارت گفتوگو و بیان نظر را تمرین کند.
یکی از مهارتهایی که برای نوجوان اهمیت دارد، توانایی صحبت کردن و بیان درست افکار و دیدگاههاست.
برای مثال، وقتی چند نوجوان درباره یک داستان یا موضوع مشخص با یکدیگر صحبت میکنند، فقط درباره آن موضوع یاد نمیگیرند؛ بلکه تمرین میکنند:
به صحبت دیگران گوش دهند؛
نظر خودشان را بیان کنند؛
برای نظرشان دلیل بیاورند؛
با دیدگاه متفاوت روبهرو شوند؛
بدون دعوا یا بیاحترامی مخالفت کنند.
نشستهای کتابخوانی، گفتوگو درباره کتاب و فعالیتهای گروهی میتوانند چنین فرصتهایی را ایجاد کنند.
این نوع فعالیتها در بعضی کتابخانههای کودک و نوجوان نیز سابقه دارد و حتی کارگاههایی با هدف آشنایی نوجوانان با داستان، تحلیل و گفتوگو برگزار شده است.
۴. کتابخانه میتواند به رشد مهارتهای دیجیتال کمک کند.
امروز بخش زیادی از یادگیری نوجوانان در کنار کتاب و مدرسه، در فضای دیجیتال اتفاق میافتد.
اما استفاده از اینترنت و ابزارهای دیجیتال فقط به داشتن گوشی یا رایانه محدود نمیشود.
نوجوان باید کمکم یاد بگیرد:
چگونه اطلاعات مورد نیازش را پیدا کند؛
چگونه منابع مختلف را بررسی کند؛
چگونه اطلاعات نادرست را تشخیص دهد؛
چگونه از اینترنت برای یادگیری استفاده کند؛
چگونه یک موضوع را جستوجو و درباره آن تحقیق کند؛
چگونه از ابزارهای دیجیتال به شکل مسئولانه استفاده کند.
برخی کتابخانهها نیز در کنار منابع چاپی، به سمت ارائه محتوای دیجیتال و خدمات مرتبط با فناوری رفتهاند. برای کودکان و نوجوانان حتی نمونههایی از کتابخانههای دیجیتال با کتابهای الکترونیکی، صوتی و ویدیویی طراحی شده است.
بنابراین اگر نوجوانی به فناوری علاقه دارد، کتابخانه میتواند یکی از فضاهایی باشد که در آن با شکلهای مختلف یادگیری دیجیتال آشنا شود.
۵. کتابخانه میتواند به کشف علایق نوجوان کمک کند.
قرار نیست یک نوجوان ۱۳ یا ۱۴ ساله از همین حالا دقیقاً بداند در آینده چه شغلی خواهد داشت.
اتفاقاً یکی از کارهای مهم در این سن میتواند تجربه کردن موضوعات مختلف باشد.
ممکن است نوجوانی با خواندن چند کتاب متوجه شود به تاریخ علاقه دارد.
نوجوان دیگری ممکن است در یک کارگاه هنری استعداد خود را کشف کند.
شخص دیگری شاید با شرکت در یک فعالیت گروهی متوجه شود که از صحبت کردن، آموزش دادن یا کار گروهی لذت میبرد.
به همین دلیل، بهتر است به جای اینکه از نوجوان انتظار داشته باشیم خیلی زود یک مسیر قطعی برای آیندهاش انتخاب کند، فرصت تجربههای مختلف را در اختیارش قرار دهیم.کتابخانه میتواند یکی از این فضاها باشد.
۶. کتابخانه میتواند نقطه شروعی برای شناخت مسیر تحصیلی و شغلی باشد.
شناخت مسیر تحصیلی و شغلی نباید فقط به زمان انتخاب رشته محدود شود.
نوجوان میتواند خیلی زودتر با سؤالهای سادهای روبهرو شود:
به چه موضوعاتی علاقه دارم؟
در چه کارهایی بهتر هستم؟
چه فعالیتهایی برایم جذابترند؟
برای انجام یک شغل خاص چه مهارتهایی لازم است؟
چه رشتههایی با علایق من ارتباط دارند؟
البته هدف این نیست که نوجوان در ۱۳ یا ۱۴ سالگی تصمیم قطعی درباره شغل آینده خود بگیرد.
هدف این است که بهتدریج خودش را بهتر بشناسد و درباره گزینههای مختلف اطلاعات بیشتری به دست آورد.
کتاب، کارگاه، گفتوگو با افراد مختلف و تجربه فعالیتهای متنوع، همگی میتوانند در این شناخت نقش داشته باشند.
۷. فعالیتهای گروهی میتوانند تجربه همکاری را به نوجوان بدهند.
بعضی چیزها را نمیتوان فقط با خواندن یک کتاب یاد گرفت.
کار گروهی یکی از همین موارد است.
فعالیتهایی مانند: باشگاه کتابخوانی، پروژههای گروهی، مسابقات فرهنگی، کارگاههای هنری، فعالیتهای ادبی، برنامههای داوطلبانه
میتوانند فرصت همکاری با دیگران را ایجاد کنند.
نوجوان در چنین فعالیتهایی ممکن است یاد بگیرد که چگونه مسئولیت یک بخش از کار را بر عهده بگیرد، نظر دیگران را بشنود و برای رسیدن به یک هدف مشترک با اعضای گروه همکاری کند.
۸. کتابخانه میتواند یکی از گزینههای مناسب برای اوقات فراغت باشد.
اوقات فراغت نوجوان نباید الزاماً با کلاسهای متعدد پر شود.
گاهی نوجوان به یک محیط آرام نیاز دارد که بتواند در آن مطالعه کند، چیزی را که دوست دارد دنبال کند یا در یک فعالیت گروهی شرکت کند.
اگر کتابخانهای در نزدیکی محل زندگی شما برنامههای مناسب نوجوانان داشته باشد، میتواند یکی از گزینههای قابل بررسی برای بخشی از اوقات فراغت باشد.
البته بهتر است قبل از مراجعه، برنامههای فعال کتابخانه، شرایط عضویت، گروه سنی مخاطبان و زمان برگزاری فعالیتها را بررسی کنید.
۹. بعضی کتابخانهها برنامههای مهارتهای زندگی هم دارند.
نوجوانی فقط دوران یادگیری درسهای مدرسه نیست.
در این سالها، نوجوان بهتدریج با موضوعاتی مانند ارتباط با دیگران، خودشناسی، تصمیمگیری، مسئولیتپذیری و حل مسئله نیز روبهرو میشود.
برخی کتابخانهها در دورههای مختلف، کارگاههایی با موضوع مهارتهای زندگی برای کودکان و نوجوانان برگزار کردهاند. برای مثال، در برنامههای ثبتشده یک کتابخانه عمومی در تهران، موضوعاتی مانند خودآگاهی، همدلی، ارتباط مؤثر، مدیریت هیجان، کنترل استرس، تفکر خلاق و حل مسئله مطرح شده است.
البته چنین کارگاههایی جایگزین مدرسه یا مشاوره تخصصی نیستند؛ اما در صورت مناسب بودن محتوا و مربی، میتوانند یک تجربه آموزشی مکمل باشند.
۱۰. کتابخانه تنها یکی از گزینههای یادگیری خارج از مدرسه است.
یک نکته مهم این است که برای رشد نوجوان، فقط یک مسیر وجود ندارد.
مدرسه، خانواده، کتابخانه، فرهنگسرا، کانونهای فرهنگی، مراکز آموزشی، مراکز مهارتی، باشگاههای ورزشی و دیگر فضاهای آموزشی و فرهنگی، هرکدام میتوانند نقش متفاوتی داشته باشند.
برای مثال:
کتابخانه میتواند فرصت مطالعه و فعالیت فرهنگی ایجاد کند.
مرکز آموزشی میتواند روی یک درس یا مهارت مشخص تمرکز کند.
مرکز مهارتی میتواند امکان تجربه عملی یک مهارت را فراهم کند.
باشگاه ورزشی میتواند فضای فعالیت بدنی و کار گروهی ایجاد کند.
مرکز فرهنگی میتواند برنامههای هنری و اجتماعی ارائه دهد.
بنابراین بهتر است والدین به جای جستوجوی یک مکان که قرار باشد همه نیازهای نوجوان را برطرف کند، با توجه به علاقه و نیاز فرزندشان، گزینههای مختلف را بررسی کنند.
Ø والدین چطور از ظرفیت کتابخانه بهتر استفاده کنند؟
برای شروع لازم نیست برنامه پیچیدهای داشته باشید.
۱. کتابخانههای نزدیک را پیدا کنید.
ابتدا ببینید چه کتابخانههایی در محدوده محل زندگی شما قرار دارند.
سپس برنامهها، شرایط عضویت و خدمات آنها را بررسی کنید.
۲. فقط دنبال کتاب درسی نباشید.
کتابخانه را فقط بهعنوان جایی برای پیدا کردن کتابهای درسی نبینید.
کتابهای داستانی، علمی، تاریخی، هنری و موضوعات مورد علاقه نوجوان را هم بررسی کنید.
۳. اجازه دهید نوجوان انتخاب کند.
اگر قرار است نوجوان کتابی را برای مطالعه غیردرسی انتخاب کند، بهتر است خودش نیز در انتخاب آن نقش داشته باشد.
ممکن است انتخاب او چیزی نباشد که شما انتظار دارید؛ اما همین انتخاب میتواند شروع یک علاقه جدید باشد.
۴. برنامههای نوجوانان را بررسی کنید.
ممکن است یک کتابخانه نزدیک محل زندگی شما برنامهای داشته باشد که از آن اطلاعی ندارید.
تقویم برنامهها یا کانالهای اطلاعرسانی کتابخانه را بررسی کنید.
۵. فعالیت مناسب را پیدا کنید، نه صرفاً فعالیت بیشتر.
قرار نیست نوجوان در دهها کلاس و کارگاه شرکت کند.
گاهی یک فعالیت مناسب و مورد علاقه ارزش بیشتری از چند برنامه اجباری دارد.
Ø اگر کتابخانه مناسب پیدا نکردیم چه؟
ممکن است در محل زندگی شما کتابخانهای وجود داشته باشد، اما برنامههای آن برای سن یا علاقه فرزندتان مناسب نباشد.
در این شرایط میتوانید گزینههای دیگری را هم بررسی کنید.
برای مثال: مراکز فرهنگی، مراکز آموزشی، مراکز مهارتی، کانونهای فرهنگی، باشگاههای ورزشی، کلاسهای هنری،
مراکز آموزش زبان، فضاهای مطالعه و فرهنگی
مهم این است که انتخاب بر اساس نیاز واقعی و علاقه نوجوان انجام شود.
برای پیدا کردن چنین مراکزی، میتوانید از فهرست مراکز آموزشی و فرهنگی موجود در شهر خود استفاده کنید و گزینهها را بر اساس موقعیت و نوع فعالیت مقایسه کنید.
· یک راه ساده برای شروع:
اگر فرزندتان نوجوان است، لازم نیست همین امروز برای او یک برنامه بزرگ طراحی کنید.
Ø یک قدم کوچک بردارید:
نزدیکترین کتابخانه یا مرکز فرهنگی محل زندگیتان را پیدا کنید و ببینید چه امکانات و برنامههایی برای نوجوانان دارد.
ممکن است یک کتاب مناسب پیدا کنید.
ممکن است نوجوان به یک کارگاه علاقهمند شود.
ممکن است یک فعالیت گروهی را تجربه کند.
یا حتی ممکن است هیچکدام از برنامههای فعلی مناسب او نباشد.
همین جستوجو و شناخت گزینههای موجود، خودش میتواند شروع خوبی باشد.
جمعبندی:
رشد نوجوان فقط با بیشتر درس خواندن اتفاق نمیافتد.
نوجوان در کنار آموزش مدرسه به مطالعه، تجربه، ارتباط، مهارت، فعالیت اجتماعی و فرصت کشف علایق خود نیز نیاز دارد.
کتابخانه عمومی میتواند یکی از فضاهایی باشد که بخشی از این فرصتها را در اختیار نوجوان قرار میدهد؛ البته میزان و نوع این خدمات به هر کتابخانه و برنامههای آن بستگی دارد.
پس شاید بد نباشد کتابخانه را فقط بهعنوان «جایی برای امانت گرفتن کتاب» نبینیم.
گاهی یک کتابخانه میتواند محل پیدا کردن یک کتاب باشد؛ گاهی محل آشنایی با یک مهارت، یک دوست، یک موضوع تازه یا حتی یک علاقه جدید.
و اگر کتابخانه نیاز شما را برطرف نمیکند، میتوانید گزینههای دیگری مانند مراکز آموزشی، فرهنگی و مهارتی را نیز بررسی کنید.
برای پیدا کردن مراکز آموزشی و فرهنگی مناسب در شهر خود، میتوانید از فهرست مراکز موجود در «آموزش ایران» استفاده کنید و گزینههای مختلف را بر اساس نوع خدمات و موقعیت آنها بررسی کنید.
0
0
برچسبها :
تعداد بازدید های مقاله : 5 بازدید
برای ثبت نظر و مشاهده نظرات ابتدا باید وارد شوید
نظرات
0 دیدگاه ثبت شده است